شيرهای ترموستاتيك رادياتور به مجموعه يك سنسور حرارتی و يك شير كنترل شونده با اين سنسور اطلاق میشود كه با نصب روی مسير آب گرم ورودی به رادياتور دبی آب عبوری از رادياتور را متناسب با مقدار دمای سنجش شده در محل نصب رادياتور كنترل میكند. سنسور حرارتی ترموستاتيك شامل يك قطعه آكاردئونی فلزی شكل است كه از يك مايع خاص پر شدهاست. با افزايش دمای محل، مايع درون مخزن و در نتيجه قطعه آكاردئونی منبسط شده و با اعمال اين تغيير مكان به يك شير، مجرای عبور آبگرم و در نتيجه دبی آبگرم عبوری از رادياتور و قدرت حرارتی آن كم میشود. به همين ترتيب و در اثر سرد شدن هوای محل، فشار مايع كمتر شده، قطعه آكاردئونی جمع می شود و مجرای عبور آب بازتر می گردد، در نتيجه مقدار دبی آب گرم ورودی به رادياتور بيشتر شده، قدرت حرارتی رادياتور و درجه حرارت هوای محل افزايش می يابد. ملاحظه میشود كه به اين ترتيب با تنظيم فاصله ابتدايی شير ترموستاتيك، میتوان دمای محل نصب شير ترموستاتيك را روی يك دمای مناسب تنظيم نمود.
بررسی نحوه طراحی سيستم گرمايشی ساختمان با رادياتور، ارزشمندی نصب سيستم شيرهای ترموستاتيك را بهتر نشان میدهد. هنگام طراحی اين سيستمها، طراح سيستم گرمايشی، با در نظر گرفتن كمترين دمای ثبت شده محيطی و با در نظر گرفتن شرايط ساختمان و ميزان مقاومت حرارتی ساختمان، بار گرمايشی ساختمان را محاسبه و بر اساس آن ظرفيت حرارتی و يا حجم رادياتور را محاسبه مینمايد.
به عبارت ديگر حجم رادياتورها برای برآورده كردن بدترين شرايط دمايی در نظر گرفته میشود اما واضح است كه در غالب اوقات بخصوص در فصل پاييز و يا اواخر زمستان، چنين شرايطی حاكم نيست و دمای محيط بالاتر از شرايط طراحی خواهد بود. اين اختلاف دمای محيطی در طول شبانه روز نيز وجود دارد و بخصوص در طول روز و به سبب تامين قسمتی از بار گرمايشی توسط تابش خورشيد و افزايش دمای هوا، بار حرارتی مورد نياز ساختمان كمتر از ميزان در نظر گرفته شده خواهد بود. واضح است كه در چنين زمانهای در صورتی كه دبی آبگرم عبوری از رادياتورها با كم كردن درجه شير دستی موجود روی رادياتورها كاهش نيابد، دمای محل نصب رادياتورها بالاتر از ميزان مورد نظر رفته و ضمن هدررفت انرژی، باعث سلب آسايش ساكنين نيز میشود. اين هدررفت بخصوص در مواقعی كه ساكنين به جای بستن شير رادياتور، اقدام به گشودن در و پنجره نمايند - بدليل تهويه مؤثر در اثر اختلاف دمای زياد بين دمای درون و بيرون - بسيار زياد خواهد بود. پر واضح است كه كنترل دائم دبی عبوری از رادياتور و تنظيم دمای محل سكونت شرايط خوبی را برای ساكنين فراهم آورده و ساكنين در يك محيط كنترلشده و مستقل از شرايط دمايی محيط، شرايط تابش، افزايش حضور افراد و بار حرارتی ناشی از آن، آسايش مناسبی را تجربه میكنند. علاوه بر اين، در اثر كنترل دمای محل و نيز به دليل استفاده از اثرات گرمايشی تابش، حضور افراد و… هدررفت انرژی و در نتيجه بهای انرژی مصرفی كاهش خواهد يافت. بطوركلی طبق آزمايشات بعمل آمده، كاهش هر يك درجه سانتيگراد و جلوگيری از افزايش بیمورد دمای اتاق سبب كاهش مصرف سوخت به ميزان 6% میگردد.
اندازهگيریهای انجام گرفته نشان دادهاست كه بكارگيری شيرهای ترموستاتيك بطور متوسط در طول يك فصل صرفهجويی 20 درصدی در ميزان انرژی مصرفی گرمايشی خواهد داشت. ميزان صرفهجويی در شرايطی كه سيستم گرمايشی دست بالا طراحی شده باشد و يا در فصولی كه نوسانات دمايی زياد باشد بالاتر خواهد بود.
شرکت مهندسی اسوه عمران انرژی آمادگی خود را جهت تامین و نصب شیرهای ترموستاتیک برای تمامی ساختمان ها با کاربری های متفاوت اعلام می دارد و آمادگی نصب و راه اندازی سیستم گرمایشی مجهز به هر نوع این شیرها را دارد.
